Παρανοήσεις

Υπάρχουν κάποιες παρανοήσεις σε σχέση με τους συγγραφείς. Πολλές απ’ αυτές αφορούν και άλλους δημιουργούς. Ας τις εξετάσουμε.

Παρανόηση πρώτη: Ο συγγραφέας είναι υποχρεωμένος να βγάζει τα εσώψυχά του στον καθένα.

Ένας συγγραφέας μέσα απ’ το έργο του εκφράζει σκέψεις και συναισθήματα, άλλοτε θετικά, άλλοτε αρνητικά. Αυτός όμως και μόνο θα αποφασίσει τι ακριβώς θα εκφράσει, πότε και με ποιον τρόπο. Όπως και με άλλους δημιουργούς, έτσι και με τους συγγραφείς σε κάποιους ανθρώπους δημιουργείται η ψευδαίσθηση της οικειότητας, όπως και η ψευδαίσθηση ότι ο συγγραφέας πρέπει να εξομολογείται και να απολογείται. Στην πραγματικότητα όμως δεν χωράνε ψευδαισθήσεις. Επομένως όχι, δεν είναι υποχρεωμένος ένας συγγραφέας να γίνει το πειραματόζωο του κάθε κατά φαντασίαν ψυχαναλυτή, ούτε να απαντάει σε ανόητες ερωτήσεις του τύπου «Γιατί γράφεις;» και «Τι είναι για σένα η συγγραφή;».

Παρανόηση δεύτερη: Ο συγγραφέας είναι υποχρεωμένος να δίνει αναφορά στον καθένα για τα επαγγελματικά και τα οικονομικά του.

Όπως ένας οποιοσδήποτε επαγγελματίας δεν είναι υποχρεωμένος να συζητάει με άσχετους ανθρώπους θέματα που έχουν να κάνουν με τη δουλειά του, το ίδιο συμβαίνει και με έναν συγγραφέα. Το να τον ρωτάνε από πού εμπνεύστηκε το θέμα του βιβλίου του ή ακόμα και τι εννοεί με την τάδε ή τη δείνα φράση είναι λογικό και αναμενόμενο. Το πράγμα όμως ξεφεύγει όταν παντελώς άγνωστα σ’ αυτόν άτομα, ρωτούν έναν συγγραφέα αν βιοπορίζεται απ’ τη συγγραφή, αν έχει κάποια παράλληλη επαγγελματική δραστηριότητα, αν πλήρωσε και πόσα για να εκδοθεί το βιβλίο του, τι ποσοστό εισπράττει για το κάθε αντίτυπο. Έχει κάθε δικαίωμα να διαφυλάξει για τον εαυτό του θέματα που είναι αυστηρά προσωπικά και καμία απολύτως υποχρέωση να ανέχεται την αδιακρισία και να ικανοποιεί τη νοσηρή περιέργεια του καθένα.

Παρανόηση τρίτη: Ο συγγραφέας είναι υποχρεωμένος να ανέχεται τις προσβολές, τις εξυπνάδες και την κακία του καθένα.

Ο κόσμος είναι γεμάτος από κομπλεξικά, μικρόψυχα και κακεντρεχή ανθρωπάκια που ξερνάνε τη χολή τους σε κάθε ευκαιρία. Έτσι, πολύ συχνά μειώνουν και προσβάλλουν έναν συγγραφέα και το έργο του με το πρόσχημα ότι ασκούν κριτική και εκφράζουν τη γνώμη τους. Υπάρχει η αρνητική κριτική που όταν είναι εποικοδομητική και τεκμηριωμένη είναι ευπρόσδεκτη, απ’ την άλλη όμως υπάρχει η κακία που μαζί με τη μικρότητα και τη ζήλεια δημιουργούν ένα απεχθές μείγμα. Όπως κάθε άνθρωπος απαιτεί να τον σέβονται και αντιδρά όταν τον υποτιμούν και τον προσβάλλουν, το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και με έναν συγγραφέα.

Παρανόηση τέταρτη: Ο καθένας μπορεί να επεμβαίνει στο έργο ενός συγγραφέα και να του υποδεικνύει πώς θα το διαχειριστεί.

Ο κάθε συγγραφέας λειτουργεί με τον δικό του τρόπο. Άλλος υπογράφει τα έργα του με το πραγματικό του όνομα, άλλος με λογοτεχνικό ψευδώνυμο, άλλος επιζητά τη δημοσιότητα δίνοντας συνεντεύξεις και μιλώντας σε δημόσιες εκδηλώσεις, άλλος κρατάει μια απόσταση απ’ τη δημοσιότητα και πάει λέγοντας. Όλα αυτά αφορούν μόνο τον εκάστοτε συγγραφέα και κανέναν άλλο. Όπως ο οποιοσδήποτε επαγγελματίας αποφασίζει ο ίδιος για ό,τι έχει σχέση με τη δουλειά του και λογοδοτεί μόνο στους συνεργάτες του αν έχει, το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και με έναν συγγραφέα. Το αν θα παρουσιάσει τα βιβλία του και πώς θα είναι η παρουσίαση, το αν θα κάνει δημόσιες αναγνώσεις των έργων του και πολλά άλλα αφορούν μόνο τον ίδιο και δεν είναι υποχρεωμένος να ανέχεται έξωθεν παρεμβάσεις.

Παρανόηση πέμπτη: Ο συγγραφέας δεν πρέπει να πληρώνεται για τη δουλειά του.

Συχνά ακούμε ότι ο συγγραφέας στο έργο του καταθέτει την ψυχή του, ότι η συγγραφή είναι μια πνευματική δραστηριότητα, ότι το βιβλίο είναι ένα πνευματικό και πολιτιστικό προϊόν. Από όλα αυτά όμως τα πολύ σωστά, για να καταλήξει κάποιος στο συμπέρασμα ότι ο συγγραφέας δεν πρέπει να αμείβεται για την εργασία του, απαιτείται ένα λογικό άλμα. Η συνήθης δικαιολογία που προβάλλεται είναι ότι κάτι που έχει να κάνει με τον πολιτισμό δεν χωράει σε ένα εμπορικό πλαίσιο και δεν μπορεί να διέπεται απ’ τη λογική του κέρδους. Η απάντηση είναι πολύ απλή: Ο συγγραφέας είναι εργαζόμενος και όπως κάθε εργαζόμενος πρέπει να πληρώνεται για τη δουλειά του. Ακόμα και σε μια αταξική κοινωνία όπου οι εκμεταλλευτικές σχέσεις θα είναι παρελθόν, πάλι θα είναι εργαζόμενος και πάλι θα πρέπει να πληρώνεται. Όσοι θεωρούν ότι οι συγγραφείς πρέπει να δουλεύουν αμισθί, στην πραγματικότητα τους θεωρούν σκλάβους και δεν διαφέρουν σε τίποτα από διάφορους νεοφιλελεύθερους που υποτίθεται πως αντιμάχονται.

Παρανόηση έκτη: Ο συγγραφέας δεν πρέπει να προβάλλει το έργο του.

Πολλές φορές ακούω να λένε επικριτικά ότι ο τάδε συγγραφέας έδωσε συνέντευξη ή μίλησε σε μια εκπομπή ή σε μια εκδήλωση για να προωθήσει το καινούργιο του βιβλίο και αναρωτιέμαι: Πού είναι το κακό; Γιατί αυτό που για κάθε επαγγελματία θεωρείται αυτονόητο πρέπει για τον συγγραφέα να είναι απαγορευμένο; Αυτό δεν είναι άλλο απ’ το δικαίωμα να προβάλλει και να προωθήσει τη δουλειά του με όποιο τρόπο νομίζει ώστε να έχει επιτυχία. Φυσικά, έχει κάθε δικαίωμα ένας συγγραφέας να αφήσει τα βιβλία του στην τύχη τους, αυτό όμως δεν στερεί στους υπόλοιπους συγγραφείς το δικαίωμα να προωθήσουν τα βιβλία τους.

Παρανόηση έβδομη: Ο συγγραφέας πρέπει να μιλάει μόνο μέσα απ’ το έργο του.

Οι συγγραφείς δεν είναι πολίτες δεύτερης κατηγορίας, ούτε ζούνε σε καθεστώς περιορισμού. Όπως κάθε πολίτης, έχουν δικαίωμα να εκφράζονται για ζητήματα δημόσιου βίου με όποιο τρόπο νομίζουν.

Παρανόηση όγδοη: Ο συγγραφέας δεν πρέπει να μιλάει για το έργο του.

Υπάρχει η άποψη ότι ένας συγγραφέας δεν πρέπει να μιλάει για το έργο του, από σεμνότητα. Ότι οι άλλοι πρέπει να μιλούν για αυτόν και το έργο του. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις που οι άλλοι δεν έχουν καταλάβει το έργο του ή υπάρχουν σημεία στα οποία δεν έχουν δώσει τη δέουσα σημασία. Επίσης ένα έργο μπορεί να παρερμηνευθεί. Ο συγγραφέας είναι αυτός που ως καθ’ ύλην αρμόδιος θα θέσει το έργο του στις σωστές διαστάσεις, πέρα από διαστρεβλώσεις και παρερμηνείες. Επίσης, σε μια παρουσίαση του βιβλίου του ή σε μια συνέντευξη πρέπει να μιλήσει για το έργο του ώστε να το γνωστοποιήσει στο αναγνωστικό κοινό. Διαφορετικά η παρουσίαση ή η συνέντευξη θα είναι άνευ αντικειμένου. Εννοείται ότι ένας λογικά σκεπτόμενος άνθρωπος μπορεί να μιλήσει για το έργο του με σοβαρότητα και χωρίς έπαρση. Εννοείται επίσης ότι κάποιος μπορεί να επιλέξει να μη μιλάει ποτέ για το έργο του. Όπως προανέφερα το πώς θα διαχειριστεί ένας συγγραφέας το έργο του είναι αποκλειστικά δικό του θέμα.

Advertisements

Στους δρόμους της φωτιάς

«Το μέσο είναι το μήνυμα. Και το μήνυμα είναι η αντίσταση με κάθε μέσο. Δεν θα μείνουμε απαθείς μπροστά στη σφαγή μας». Αυτά τα λόγια κυριαρχούσαν στις συζητήσεις τις τελευταίες μέρες. Γέμισε τα μπουκάλια με βενζίνη και οργή και τα έκλεισε με στουπιά. Φόρτωσε το σακίδιο. Ύστερα κατέβηκε στον δρόμο. Χωρίς φόβο. Διέσχισε τους φλεγόμενους δρόμους και έφτασε στο οδόφραγμα. Στα μάτια όλων έβλεπε το ίδιο πάθος παρά την κούραση και την αγρύπνια. Εκτόξευσε μια μολότωφ εναντίον της διμοιρίας φωνάζοντας «Γουρούνια». Ο απέναντι τοίχος έγραφε «Δεκαπέντε ετών νεκρός».