Η έρημος της οθόνης

Το πρωί θα σηκωθεί απ’ το κρεβάτι με βαρύ κεφάλι. Θα φτιάξει καφέ και θα καθίσει μπροστά στον υπολογιστή. Η μέρα του θα ξεκινήσει. Έχει πολλούς φίλους. Οι περισσότεροι απ’ αυτούς δεν ξέρουν τι χρώμα έχουν τα μάτια του, πώς είναι το χαμόγελό του, δεν έχουν ακούσει ποτέ τη φωνή του, δεν ξέρουν τι τον βασανίζει και δεν τον αφήνει να κοιμηθεί τις νύχτες. Ίσως να μην ξέρουν ούτε το όνομά του. Αν τον συναντήσουν στο δρόμο δεν θα τον αναγνωρίσουν, θα τον προσπεράσουν και θα χαθούν μέσα στο πλήθος. Μπορεί να ‘χει μέρες να μιλήσει με άνθρωπο, να μην ξέρει ποιοι μένουν δίπλα του. Πάντως έχει πολλούς φίλους. Θα επικοινωνήσει με κάποιους απ’ αυτούς. Θα συμφωνήσει, θα διαφωνήσει, θα μαλώσει, θα βρίσει χωρίς αναστολές αφού η οθόνη του παρέχει ασυλία, θα συγκινηθεί και θα κλάψει.

Θα διαβάσει για τον ήλιο, τη θάλασσα, τα αστέρια, τον έρωτα, γιατί έχει ξεχάσει πώς είναι ο ήλιος, η θάλασσα και τα αστέρια και τον έρωτα ίσως να μην τον γνώρισε ποτέ. Το μεσημέρι θα ετοιμάσει κάτι πρόχειρο και θα φάει μπροστά στην οθόνη. Το βράδυ, αφού έχει αδειάσει δεκάδες φορές το γεμάτο αποτσίγαρα τασάκι, θα βάλει ένα ποτό για να διώξει την ένταση της μέρας. Θα του φτιάξει τη διάθεση. Αυτά που διαβάζει δεν θα τα πάρει στα σοβαρά. Ύστερα θα γίνει επιθετικός και θα προκαλέσει παρεξηγήσεις. Αφού ηρεμήσει θα ζητήσει συγγνώμη απ’ αυτούς στους οποίους επιτέθηκε και θα ξαναγίνουν φίλοι. Στο τέλος, κουρασμένος πια, θα καληνυχτίσει τους φίλους του και θα κλείσει τον υπολογιστή. Μετά θα πάει για ύπνο. Αν καταφέρει να κοιμηθεί ίσως ονειρευτεί έναν πραγματικό κόσμο με πραγματικούς ανθρώπους.

Την άλλη μέρα θα βγει για λίγο απ’ το σπίτι για να αγοράσει κάτι. Θα δει μερικούς πραγματικούς ανθρώπους, όμως θα του φανούν παράξενοι γιατί έχει ξεσυνηθίσει να τους συναναστρέφεται. Θα επιστρέψει στην ασφάλεια του υπολογιστή για να γράψει για τη μοναξιά που επικρατεί στις μέρες μας και τις απρόσωπες ανθρώπινες σχέσεις. Στην ατέλειωτη αναζήτησή του στον ωκεανό της πληροφορίας, ίσως δει μια φωτογραφία από κάποια έρημο και ίσως διαβάσει κάποιο σχετικό άρθρο. Θα μάθει ότι υπάρχουν άνθρωποι που ζουν στην έρημο και θα απορήσει, μη θέλοντας να παραδεχτεί ότι και ο ίδιος ζει σε μια έρημο. Μια έρημο που πέρα απ’ την ψευδαίσθηση του πραγματικού κόσμου και της πραγματικής ζωής που δίνει, κρύβει απέραντη μοναξιά.

Ψηφιακή φυλακή

Φανταστείτε ότι είστε έγκλειστοι σε κάποια φυλακή. Η φυλακή αυτή δεν έχει καμία σχέση με τις φυλακές που ξέρετε απ’ τη λογοτεχνία, τον κινηματογράφο και διάφορες διηγήσεις. Ξεχάστε δηλαδή μεσαιωνικές συνθήκες κράτησης, απειλές, ξυλοδαρμούς, βασανιστήρια, εξευτελισμούς. Αντίθετα αυτή η φυλακή διαθέτει μεγάλα και ευρύχωρα κελιά, πολύ καλές συνθήκες υγιεινής και τα ανθρώπινα δικαιώματά σας γίνονται απολύτως σεβαστά. Με λίγα λόγια πρόκειται για μια φυλακή καθ’ όλα ανθρώπινη και πολιτισμένη. Η διεύθυνση της φυλακής είναι πολύ φιλική με τους κρατούμενους, έτσι δείχνει τουλάχιστον. Η διεύθυνση όμως είναι, για κάποιους λόγους που εσείς σαν κρατούμενοι δεν μπορείτε να γνωρίζετε, εντελώς απρόσωπη. Αποτελείται δηλαδή από κάποιους ανθρώπους που εσείς δεν έχετε δει ποτέ, ούτε και έχετε μιλήσει μαζί τους.

Αυτοί οι άνθρωποι που αποτελούν τη διεύθυνση της φυλακής έχουν στα χέρια τους απ’ τη στιγμή που ξεκινάει ο εγκλεισμός σας έναν φάκελο με τα προσωπικά σας στοιχεία, στην αρχή τα απολύτως βασικά, δηλαδή το ονοματεπώνυμό σας και το φύλο σας. Επειδή λοιπόν όπως προαναφέρθηκε η διεύθυνση της φυλακής είναι πολύ φιλική με τους κρατούμενους, σας ενθαρρύνει να αποκτήσετε φίλους για να κάνει την κράτησή σας πιο ευχάριστη. Στην αρχή σας προτείνει για φίλους κάποιους άλλους κρατούμενους με τους οποίους είχατε κάποια φιλία, γνωριμία, κοινωνική επαφή πριν τον εγκλεισμό σας και η διεύθυνση της φυλακής το γνωρίζει αυτό, το πώς είναι άλλο θέμα. Οι φίλοι που έχετε αποκτήσει μέσα στο σύντομο χρονικό διάστημα του εγκλεισμού σας είναι πολύ λίγοι και επειδή το κοινωνικό σας status σ’ αυτή τη φυλακή εξαρτάται απ’ το πόσους φίλους έχετε, η διεύθυνση της φυλακής σας ενθαρρύνει να αποκτήσετε κι άλλους. Για να γίνει όμως αυτό σας ζητάει κάποια επιπλέον προσωπικά σας στοιχεία. Την ημερομηνία γέννησής σας, τον τόπο που γεννηθήκατε, τον τόπο που ζούσατε πριν τον εγκλεισμό σας, τα σχολεία στα οποία φοιτήσατε, τη σχολή στην οποία σπουδάσατε, τις εταιρείες στις οποίες έχετε εργαστεί, τις πολιτικές σας απόψεις, τις θρησκευτικές σας πεποιθήσεις. Τώρα πλέον έχετε πολλούς φίλους και δεν αισθάνεστε οι παρακατιανοί της φυλακής.

Πρέπει όμως να διευκρινιστεί ότι οι φίλοι που έχετε αποκτήσει δεν είναι σαν κι αυτούς που ξέρατε μέχρι τώρα. Δεν είναι δηλαδή άνθρωποι που γνωρίσατε στο χώρο εργασίας σας ή σε κάποια κοινωνική εκδήλωση και με τους οποίους μπορείτε να πιείτε έναν καφέ, να μοιραστείτε τα προβλήματά σας, να διασκεδάσετε, να τους ζητήσετε βοήθεια, να μοιραστείτε μαζί τους τη χαρά σας ή τη λύπη σας. Οι νέοι σας φίλοι είναι απλώς κρατούμενοι σαν κι εσάς οι οποίοι μέσω της διεύθυνσης της φυλακής σας έστειλαν αίτημα φιλίας το οποίο κάνατε αποδεκτό ή κρατούμενοι στους οποίους έχετε στείλει εσείς αίτημα φιλίας. Τους περισσότερους απ’ αυτούς δεν τους έχετε δει ποτέ, άλλωστε κάποιοι ζουν σε πτέρυγες της φυλακής που βρίσκονται πολύ μακρυά απ’ τη δική σας. Με κάποιους απ’ αυτούς έχετε ανταλλάξει γράμματα τα οποία μετέφερε το προσωπικό της φυλακής υπό την εποπτεία της διεύθυνσης. Πρέπει να αναφερθεί ότι αν και η φυλακή είναι καθ’ όλα ανθρώπινη και πολιτισμένη δεν διαθέτει προαύλιο. Επίσης μέσω ενός ηλεκτρονικού πίνακα που είναι εγκατεστημένος στα κελιά, οι φίλοι σας μπορούν να βλέπουν όταν τον θέτουν σε λειτουργία αν είστε διαθέσιμοι για επικοινωνία. Αν για παράδειγμα στις τέσσερις το πρωί έχετε αϋπνία και τυχαίνει να έχετε ανοιχτό τον πίνακα οι φίλοι σας το γνωρίζουν. Αυτό ακούγεται λίγο περίεργο, για αυτή τη φυλακή όμως είναι απολύτως φυσιολογικό.

Στον διάδρομο της φυλακής υπάρχει ένας μεγάλος τοίχος. Εκεί μπορείτε να γράφετε κάποιες σκέψεις σας και να αναρτάτε φωτογραφίες σας. Μπορείτε επίσης να αναρτάτε φωτογραφίες στις οποίες φαίνονται και άλλοι άνθρωποι, κάποιοι απ’ τους οποίους δεν είναι καν κρατούμενοι, χωρίς να ζητήσετε την άδειά τους και χωρίς να το γνωρίζουν. Υπάρχει η επιλογή να γράφετε τις σκέψεις σας και να αναρτάτε τις φωτογραφίες σας σε κάποιο σημείο του τοίχου που είναι προσβάσιμο μόνο απ’ τους φίλους σας. Αυτό βέβαια δεν αλλάζει και πολύ την κατάσταση, γιατί κάτι που εκτίθεται σε κοινή θέα δεν έχει σημασία αν θα είναι προσβάσιμο από εκατό ή δέκα χιλιάδες ανθρώπους.

Ο καιρός περνάει και η διεύθυνση της φυλακής σας ζητάει όλο και περισσότερα στοιχεία. Τα αγαπημένα σας βιβλία, τις αγαπημένες σας ταινίες, τα αγαπημένα σας τηλεοπτικά προγράμματα, το είδος μουσικής που προτιμάτε, τα φαγητά που σας αρέσουν, την ποδοσφαιρική ομάδα που υποστηρίζετε, τι θα κάνετε στην άδειά σας, αν π.χ. θα παρευρεθείτε σε κάποια παρουσίαση βιβλίου, σε κάποιο πάρτυ, σε κάποια διαδήλωση, σε κάποιο camping. Όλες αυτές τις πληροφορίες η διεύθυνση της φυλακής δεν της κρατάει για τον εαυτό της. Τις πουλάει έναντι πολύ υψηλού τιμήματος σε κάθε ενδιαφερόμενο. Οι ενδιαφερόμενοι μπορεί να είναι από μεγάλες εταιρείες που θέλουν να σας διαφημίσουν τα προϊόντα τους, μέχρι μυστικές υπηρεσίες. Μέσα σε ένα σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα έχετε πουλήσει, ή μάλλον έχετε εκχωρήσει εντελώς δωρεάν, ολόκληρη τη ζωή σας σε κάποιους αγνώστους, χωρίς μάλιστα να σας έχει ασκηθεί καμία πίεση. Ό,τι σας αφορά, απ’ το σχολείο στο οποίο φοιτήσατε μέχρι φωτογραφίες απ’ τα γενέθλιά σας, γίνεται εμπόρευμα στα χέρια κάποιων. Όση ώρα εσείς είστε απασχολημένοι με το να προσπαθείτε να αποκτήσετε περισσότερους φίλους, κάποιοι κερδίζουν εκατομμύρια δολάρια πουλώντας τη ζωή σας.

Το τραγικό στην όλη ιστορία είναι ότι δεν έχετε καμία επίγνωση της κατάστασης, παρόλο που έχουν φτάσει σχετικές πληροφορίες στα αυτιά σας, αντίθετα θεωρείτε αυτό που γίνεται πολύ ανθρώπινο. Έξω απ’ τη φυλακή κάποιοι άνθρωποι αγωνίζονται ενάντια στο φακέλωμα κι εσείς φακελώνεστε οικειοθελώς. Το ακόμα χειρότερο είναι ότι με τον καιρό ξεχνάτε ότι βρίσκεστε έγκλειστοι σε μια φυλακή και θεωρείτε τον εγκλεισμό σας πολύ συναρπαστικό, θεωρείτε μάλιστα ότι υπερέχετε έναντι όσων δεν είναι κρατούμενοι στη φυλακή σας και τους καλείτε να κλειστούν κι αυτοί σ’ αυτήν. Νομίζετε ότι όλος ο κόσμος είναι η φυλακή, ξεχνώντας ότι έξω απ’ τη φυλακή υπάρχει ένας πραγματικούς κόσμος με πραγματικούς ανθρώπους που μπορούν να γίνουν

Υ.Γ. Οποιαδήποτε ομοιότητα με ιστοτόπους κοινωνικής δικτύωσης είναι κάθε άλλο παρά συμπτωματική.